Nằm ở vùng duyên hải Nam Trung Bộ, mảnh đất được nhiều người Việt dí dỏm ví von “nắng như Phan, gió như Rang” (thành phố Phan Rang-Tháp Chàm, tỉnh Ninh Thuận) là nơi lưu giữ nhiều giá trị văn hóa độc đáo, trong đó có các lễ hội truyền thống như lễ hội Katê, lễ hội rước Nghinh Ông, lễ hội Nho và Vang.

Về làng Chăm vui hội Katê

Mỗi năm một lần, cứ vào ngày 1 tháng 7 (lịch Chăm), nhằm khoảng cuối tháng 9, đầu tháng 10 dương lịch, người Chăm lại tất bật chuẩn bị các nghị thức tổ chức lễ hội Katê để tưởng nhớ các vị thần như Pô Klong Garai, Pô Pôme, đồng thời dâng lễ chiêm bái tổ tiên – cầu mong mưa nắng thuận hòa, mùa màng bội thu, vạn vật sinh sôi, nảy nở.

Theo phong tục, buổi sáng ngày này sẽ có đám rước y phục nhà vua lên tháp. Sau khi các thầy làm lễ mở cửa tháp, tắm tượng, dâng lễ phục, cuối cùng sẽ là phần đọc kinh và hát các bài dân ca. Trong ngày này, du khách đến tháp Pô Klong Garai sẽ được trải nghiệm không khí hội hè đông vui. Nơi khuôn viên quanh tháp, các gia đình bày mâm cúng tổ tiên với gà luộc, hột vịt, thịt dê, muối vừng, hoa quả…

Lễ hội Katê diễn ra với không khí sôi động dài ngày. Sau buổi lễ tháp sẽ đến lễ làng và cuối cùng là lễ cúng tổ tiên nơi các hộ gia đình. Cũng như Tết nguyên đán của người Kinh, lễ Katê là dịp để tất cả các thành viên trong nhà quây quần sum họp, cầu mong tổ tiên phù hộ cho một năm làm ăn phát đạt, may mắn, đồng thời nhắc nhở con cháu phải biết nhớ ơn lao sinh thành, giáo dưỡng của cha mẹ, ông bà.

Kính cẩn Nghinh Ông

Cứ 3 năm một lần, người dân vùng biển ở xã Thanh Hải, huyện Ninh Hải (Ninh Thuận) lại tưng bừng tổ chức lễ hội “Nghinh Ông” (lễ hội “Lăng Thần Nam Hải”). Lễ hội lâu đời này đã được gìn giữ và truyền tụng qua nhiều thế hệ, nhằm bày tỏ lòng tri ân của người dân đến cá voi. Theo lời các cụ già, từ những ngày đầu làng mới thành lập và theo nghề biển, “Ông” đã cứu sống nhiều ngư dân gặp nạn. Từ đó cá voi được người dân thành kính gọi là “Ông” và lập lăng thờ.

Lê Nghinh Ông thường bắt đầu bằng các nghi thức tại lăng, sau đó mới đến phần lễ rước do đội lân và đội múa Náp dẫn đầu. Khởi hành từ lăng Ông Nam Hải, khi đến cầu cảng Bến cá Mỹ Tân, kiệu thần được đưa lên 3 chiếc thuyền trực chỉ ra khơi để tiếp tục nghi thức trên biển. Đây là nghi thức quan trọng nhất, quyết định thành công của lễ hội.

Sau hơn hai tiếng thực hiện nghi thức Nghinh Ông ngoài biển, đoàn tàu sẽ rước Thần về nhập Lăng, xem hội ca diên. Chào đón đoàn tàu Nghinh Ông trở về là tiếng reo hò, phấn khởi của người dân.

Say sưa lễ hội Nho và Vang Ninh Thuận

Ninh Thuận nổi tiếng với các loại nho và hệ thống vườn nho rộng lớn nhất cả nước, tổng diện tích vào khoảng 2400ha cả nho ăn trái và chế biến rượu vang. Lễ hội Nho và Vang chính là điểm hẹn của những hộ gia đình, cơ sở sản xuất, chế biến nho địa phương với các tín đồ của loại trái cây không hề dễ trồng này.

Lễ hội Nho và Vang Ninh Thuận 2018 dự kiến diễn ra từ ngày 5 – 9/10/2018 tại thành phố Phan Rang – Tháp Chàm. Nét mới của lễ hội nho năm nay là sự kết hợp giữa Nho, Vang với Biển, vốn là 3 “sản vật” đặc trưng nhất của tỉnh.

Nhưng hấp dẫn nhất có lẽ vẫn là khoảnh khắc dừng chân trên cung đường biển tuyệt đẹp ra Vịnh Vĩnh Hy, vào thăm những giàn nho nức tiếng gần xa (Ba Mọi, Thái An, Hiệp Hòa)… rồi tự tay ngắt từng chùm nho trĩu quả, chín mọng, hay thưởng thức một ly vang nồng nàn dưới những giàn nho xanh mát, lấm tấm nắng hoa.

Cùng với lễ hội Katê, lễ hội Nghinh Ông và Lễ hội Nho và Vang, tỉnh Ninh Thuận còn có nhiều hoạt động lễ hội phong phú, đa dạng khác diễn ra quanh năm, góp phần quảng bá thành tựu kinh tế và các truyền thống đậm đà bản sắc văn hóa Ninh Thuận.